Mecz o 20:30, listopad, stadion z oświetleniem, które pamięta lepsze czasy. Tak wygląda większość wieczornych spotkań w niższych ligach i to właśnie tam najłatwiej oddać nieostre, zaszumione i dziwnie żółte zdjęcia. Poniżej to, co sam robię przy jupiterach, od ustawień po obróbkę.
Najpierw czas naświetlania, potem cała reszta
W piłce wszystko zaczyna się od czasu. Żeby zamrozić zawodnika w biegu, potrzebujesz mniej więcej 1/1000 s. Przy strzale, wślizgu albo walce o górną piłkę lepiej mieć 1/1250–1/1600 s, bo noga i piłka poruszają się szybciej niż reszta ciała.
Przy słabym świetle kusi, żeby zejść do 1/500 s. Czasem to zadziała, kiedy akcja idzie prosto na Ciebie, ale przy ruchu w poprzek kadru zobaczysz rozmyte stopy i piłkę zamienioną w smugę. Wolę zdjęcie z większym szumem niż poruszone. Szum da się ograniczyć w obróbce, poruszenia nie.
ISO: nie bój się wysokich wartości
Przy jupiterach na boisku niższej ligi realnie pracuję na ISO 3200–6400, a na słabo oświetlonych obiektach nawet 10 000 i więcej. Na dużych stadionach z mocnym oświetleniem często wystarcza 1600–3200.
Dobry sposób na start: ustaw tryb manualny z czasem 1/1000 s i automatycznym ISO z górnym limitem, który akceptujesz. Aparat sam dobierze czułość, a Ty skupiasz się na grze. Pilnuj tylko, żeby ISO nie skakało przy każdej zmianie tła, np. gdy w kadrze pojawią się jasne bandy reklamowe.
Pomiar światła i ekspozycja
Jupitery świecą z góry i z boku, a za zawodnikami często jest ciemna trybuna. Aparat w pomiarze matrycowym widzi dużo czerni i rozjaśnia zdjęcie, przez co wypalają się twarze i białe koszulki. Dlatego przy wieczornych meczach:
- sprawdź ekspozycję na kilku pierwszych zdjęciach i patrz na histogram, nie na ekran,
- przy białych strojach zejdź z ekspozycją o 1/3–2/3 EV,
- lekko ciemniejsze zdjęcie jest bezpieczniejsze niż przepalone, bo z RAW-a dużo wyciągniesz z cieni.
Balans bieli: ustaw go ręcznie
Automatyczny balans bieli przy sztucznym świetle potrafi zmieniać kolor między kolejnymi zdjęciami z tej samej akcji. Potem w galerii raz murawa jest zielona, raz żółtawa. Ustaw balans ręcznie w kelwinach, na początek około 4000–4500 K dla nowych lamp LED i 3200–3800 K dla starszych, żółtych lamp. Zrób zdjęcie białej linii boiska albo koszulki sędziego i popraw, aż biel będzie bielą.
Fotografujesz w RAW, więc i tak dopracujesz to w obróbce. Chodzi o to, żeby wszystkie zdjęcia z meczu miały ten sam punkt startu. Wtedy obrabiasz je hurtem, a nie każde osobno.
Migotanie lamp, czyli paski i zmiana kolorów
Wiele lamp na stadionach migocze z częstotliwością sieci elektrycznej. Gołym okiem tego nie widać, ale przy krótkich czasach naświetlania zdjęcia z jednej serii mają różną jasność i kolor, a przy migawce elektronicznej pojawiają się poziome pasy.
- Jeśli Twój aparat ma funkcję redukcji migotania, włącz ją.
- Przy starszym oświetleniu używaj migawki mechanicznej, a nie elektronicznej.
- Rób krótkie serie. Z 4–5 klatek przynajmniej jedna trafi w moment, kiedy lampa świeci najmocniej.
Gdzie stanąć
Przy jupiterach miejsce na boisku ma większe znaczenie niż za dnia. Patrz, skąd świecą maszty. Najlepsze światło masz wtedy, gdy pada na twarze zawodników, a nie na ich plecy. Na wielu obiektach jedna połowa boiska jest wyraźnie jaśniejsza od drugiej. Warto to sprawdzić na rozgrzewce, zanim zaczniesz łapać pierwsze akcje.
Rozgrzewka to w ogóle dobry moment na test: kilka zdjęć zawodników przy linii, sprawdzenie ostrości, ISO i balansu bieli. W pierwszej minucie meczu nie ma już czasu na grzebanie w menu.
Ostrość w ciemności
Autofokus przy słabym świetle pracuje wolniej i łatwiej łapie tło. Pomaga ciągły AF z małą grupą punktów zamiast pojedynczego punktu, który przy szybkiej akcji łatwo zgubić zawodnika. Jeśli aparat ma śledzenie, ustaw je tak, żeby nie przeskakiwało od razu na każdego, kto wejdzie w kadr. W tłoku pod bramką to ratuje dużo zdjęć.
Obróbka: szum, kolor, kontrast
Zdjęcia z wieczornego meczu prawie zawsze potrzebują trzech rzeczy:
- odszumiania: w Lightroomie najlepiej sprawdza się „Odszumianie” (Denoise) na RAW-ach, zwykle na poziomie 40–60,
- wyrównania koloru: zielona murawa bez żółtego zabarwienia i naturalne odcienie skóry,
- kontrastu i głębi: przyciemnione tło, światło na zawodniku i trochę klimatu z jupiterów.
Robienie tego od zera przy kilkuset zdjęciach z meczu zajmuje wieczór. Dlatego mam swoje presety, osobne na mocne i słabe jupitery, deszcz oraz race. Nakładam je na całą serię i poprawiam tylko ekspozycję tam, gdzie trzeba.
Krótka ściąga
- Czas: 1/1000 s, przy szybkiej akcji 1/1250–1/1600 s.
- ISO: automatyczne z limitem, przy słabym świetle 3200–6400 i więcej.
- Balans bieli: ręcznie, 3200–4500 K w zależności od lamp.
- Ekspozycja: patrz na histogram, przy białych strojach o 1/3–2/3 EV ciemniej.
- Migotanie: redukcja migotania, migawka mechaniczna, krótkie serie.
- RAW zawsze. Przy jupiterach to nie jest opcja, tylko konieczność.
Masz pytanie o konkretny stadion albo sytuację? Napisz do mnie na Instagramie @robertskalski_photography.